Những năm qua, Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển toàn diện tại nhiều địa phương miền núi, vùng khó khăn. Tại xã Sơn Động, tỉnh Bắc Ninh, việc triển khai Chương trình không chỉ góp phần cải thiện hạ tầng, nâng cao đời sống Nhân dân mà còn khẳng định rõ vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương và sự đồng thuận, tham gia tích cực của người dân trong thực hiện chính sách dân tộc.
Ảnh: Xã Sơn Động, tỉnh Bắc Ninh
Xã Sơn Động được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Vĩnh An, xã An Bá và thị trấn An Châu. Đây là địa bàn miền núi phía Đông Bắc của tỉnh Bắc Ninh, thuộc khu vực đặc biệt khó khăn, có diện tích tự nhiên hơn 78 km² với 33 thôn, hơn 24,6 nghìn nhân khẩu. Đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 58% dân số, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều còn 12,64%.
Xuất phát từ điều kiện thực tế của địa phương, cấp ủy, chính quyền xã xác định việc triển khai hiệu quả Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo chuyển biến căn bản về đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng dân tộc thiểu số với các khu vực khác.
Ảnh Lớp tập huấn truyền dậy múa Tắc xình (Dân tộc Cao Lan) thuộc dự án 6 Chương trình mục tiêu quốc gia DTTS và MN
Giai đoạn 2021-2025, tổng nguồn lực thực hiện Chương trình trên địa bàn xã đạt gần 75 tỷ đồng. Trong đó, vốn đầu tư phát triển hơn 24,5 tỷ đồng, vốn sự nghiệp hơn 50,3 tỷ đồng. Đến hết tháng 1/2026, tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 98% kế hoạch vốn được giao. Nguồn lực đầu tư được tập trung vào những lĩnh vực thiết yếu, sát với nhu cầu thực tiễn của người dân. Từ nguồn vốn Chương trình, xã đã hỗ trợ xây mới nhà ở cho 16 hộ nghèo, cận nghèo; hỗ trợ chuyển đổi nghề cho 369 hộ nghèo thiếu đất sản xuất; hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán cho 741 hộ dân và đầu tư công trình nước sinh hoạt tập trung phục vụ Nhân dân. Trong lĩnh vực phát triển sản xuất, địa phương triển khai 22 dự án phát triển sản xuất cộng đồng; thực hiện dự án liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị với gần 300 hộ dân tham gia; hỗ trợ xây dựng mô hình khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Công tác bảo vệ và phát triển rừng cũng được chú trọng với hơn 1.362 ha rừng được khoán bảo vệ. Cùng với đó, hạ tầng kinh tế - xã hội tiếp tục được quan tâm đầu tư với 17 công trình giao thông, thủy lợi, y tế, nhà văn hóa; duy tu, bảo dưỡng 19 công trình sau đầu tư. Đến nay, 100% thôn có điện lưới quốc gia, 100% hộ dân được sử dụng điện; tỷ lệ đường trục xã, liên xã được nhựa hóa, bê tông hóa đạt trên 98%.
Ảnh: Công trình Cứng hóa kênh mương Đồng Mát, xã Sơn Động thuộc Dự án 4 – Chương trình MTQG phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào DTTS và MN
Không chỉ tập trung phát triển kinh tế, địa phương còn quan tâm giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; tăng cường tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước tới Nhân dân. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc và tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai các chính sách.
Ảnh: Lễ hội Bơi Chải An Châu, xã Sơn Động
Theo lãnh đạo UBND xã Sơn Động, kết quả đạt được cho thấy vai trò quan trọng của cấp ủy, chính quyền địa phương trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện Chương trình. Chính quyền xã đã chủ động xây dựng kế hoạch sát thực tế; phân công cán bộ phụ trách địa bàn; thường xuyên bám cơ sở để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho người dân. Việc triển khai Chương trình được thực hiện công khai, dân chủ thông qua họp thôn, sinh hoạt chi bộ, phát huy vai trò giám sát của cộng đồng. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội tích cực tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia thực hiện hiệu quả các nội dung của Chương trình. Đặc biệt, vai trò chủ thể của người dân ngày càng được phát huy. Nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất, phát triển kinh tế hộ gia đình, tích cực tham gia các mô hình liên kết sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.
Từ thực tiễn triển khai tại địa phương cho thấy, để Chương trình tiếp tục phát huy hiệu quả trong giai đoạn 2026-2030, cần đổi mới mạnh mẽ phương thức tổ chức thực hiện theo hướng lấy người dân làm chủ thể, lấy hiệu quả nâng cao đời sống Nhân dân làm mục tiêu xuyên suốt. Theo đó, Sơn Động sẽ tiếp tục ưu tiên phát triển sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số; tập trung đầu tư hạ tầng thiết yếu; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở; đồng thời phát huy vai trò của người có uy tín, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia thực hiện chương trình.
Cùng với sự quan tâm của tỉnh và sự đồng thuận của Nhân dân, Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi và các Chương trình, chính sách dân tộc khác sẽ tiếp tục tạo chuyển biến tích cực tại Sơn Động, góp phần từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng miền núi với các khu vực khác, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao đời sống người dân.
