Trong những năm qua, cùng với việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi, tỉnh Bắc Ninh đã ưu tiên nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực giáo dục nhằm từng bước nâng cao chất lượng dạy và học tại các địa bàn còn khó khăn. Trong đó, việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các trường phổ thông dân tộc nội trú (PTDTNT), trường phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) và các trường phổ thông có học sinh bán trú được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực vùng đồng bào DTTS.
Ảnh: Cô trò trường Mầm non xã Sơn Động
Kết thúc năm học 2024-2025, toàn tỉnh Bắc Ninh có 1.215 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên với hơn 27 nghìn lớp học và trên 909 nghìn học sinh. Những năm qua, công tác phổ cập giáo dục các cấp học tiếp tục được duy trì vững chắc; tỷ lệ huy động trẻ đến trường đạt cao; chất lượng giáo dục toàn diện từng bước được nâng lên. Tuy nhiên, tại một số địa bàn vùng đồng bào DTTS và miền núi, điều kiện cơ sở vật chất trường lớp học trước đây vẫn còn nhiều khó khăn, thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Nhiều trường học thiếu phòng học bộ môn, phòng ở cho học sinh bán trú; hệ thống nhà ăn, công trình vệ sinh, nước sạch còn hạn chế; trang thiết bị dạy học chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học cũng như điều kiện sinh hoạt của học sinh. Đặc biệt, đối với học sinh vùng khó khăn, khoảng cách địa lý, điều kiện đi lại và sinh hoạt thiếu thốn từng là rào cản lớn trong việc duy trì sĩ số và nâng cao chất lượng giáo dục.
Ảnh Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS An Lạc - Đầu tư từ CTMTQG PTKTXH vùng đồng bào DTTS và MN
Trước thực tế đó, việc triển khai Dự án 5 thuộc Chương trình MTQG phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi đã tạo nguồn lực quan trọng để đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất trường học vùng đồng bào DTTS và miền núi. Giai đoạn 2021-2025, tổng kinh phí thực hiện đạt gần 289 tỷ đồng, trong đó nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản hơn 242 tỷ đồng, còn lại là vốn sự nghiệp để thực hiện các nội dung chuyên môn. Từ nguồn lực được bố trí, tỉnh Bắc Ninh đã đầu tư xây dựng 59 phòng công vụ cho giáo viên, 140 phòng ở cho học sinh, 103 phòng học thông thường và phòng học bộ môn, 7 phòng quản lý học sinh, 2 nhà ăn, nhà bếp, 5 nhà kho chứa lương thực, 4 công trình vệ sinh và nước sạch, 7 nhà sinh hoạt giáo dục văn hóa cùng nhiều hạng mục phụ trợ khác. Đồng thời, 32 cơ sở giáo dục được đầu tư mua sắm trang thiết bị dạy học phục vụ đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và chuyển đổi số trong giáo dục.
Ảnh: Học sinh trường PTDT bán trú An Lạc
Bên cạnh đầu tư cơ sở vật chất, Chương trình còn hỗ trợ triển khai công tác dạy học xóa mù chữ cho người dân vùng đồng bào DTTS và miền núi. Giai đoạn 2021-2025, khoảng 1.048 người dân mù chữ được hỗ trợ tham gia các lớp học xóa mù chữ, trong đó 986 người đã tốt nghiệp hoặc hoàn thành chương trình, đạt tỷ lệ trên 94%, góp phần nâng cao dân trí và tạo điều kiện để người dân tiếp cận tốt hơn các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Việc đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất và trang thiết bị đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực đối với giáo dục vùng đồng bào DTTS và miền núi. Các công trình trường lớp được xây dựng khang trang, bảo đảm tiêu chuẩn đã cải thiện rõ rệt điều kiện học tập, ăn ở và sinh hoạt cho học sinh nội trú, bán trú. Hệ thống phòng học, khu nhà ở, nhà ăn, công trình vệ sinh, nước sạch được đầu tư đầy đủ giúp học sinh có môi trường học tập an toàn, ổn định, từ đó yên tâm học tập và rèn luyện.
Ảnh: Nhà lớp học Trường PTDT Nội trú Yên Thế- Đầu tư từ CTMTQG PTKTXH vùng đồng bào DTTS và MN
Đối với giáo viên, cơ sở vật chất được nâng cấp đã tạo điều kiện thuận lợi để đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác hiệu quả các thiết bị dạy học hiện đại. Nhiều trường học đã từng bước triển khai mô hình lớp học thông minh, sử dụng học liệu điện tử, phần mềm quản lý học sinh và các ứng dụng phục vụ chuyển đổi số trong giáo dục.
Từ hiệu quả đầu tư, chất lượng giáo dục toàn diện tại các trường nội trú, bán trú từng bước được nâng lên. Học sinh có điều kiện tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm, văn hóa, văn nghệ, thể thao và hướng nghiệp; kỹ năng sống, ý thức tự giác và tinh thần đoàn kết được tăng cường. Tỷ lệ học sinh chuyên cần được duy trì ổn định, tỷ lệ bỏ học giảm mạnh; kết quả học tập, rèn luyện của học sinh ngày càng tiến bộ.
Ảnh: Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Dương Hưu - - Đầu tư từ CTMTQG PTKTXH vùng đồng bào DTTS và MN
Không chỉ mang lại hiệu quả trong lĩnh vực giáo dục, việc đầu tư cơ sở vật chất trường học còn tạo tác động tích cực về mặt xã hội. Nhiều công trình trường học khang trang đã trở thành điểm nhấn tại địa phương, góp phần nâng cao diện mạo nông thôn miền núi. Nhận thức của người dân về vai trò của giáo dục có nhiều chuyển biến tích cực; nhiều gia đình quan tâm hơn đến việc học của con em, xem giáo dục là nền tảng để phát triển tương lai và thoát nghèo bền vững.
Để phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư, ngành Giáo dục Bắc Ninh đã chú trọng thực hiện tốt công tác quy hoạch, khảo sát nhu cầu thực tế, bảo đảm đầu tư đúng trọng tâm, đúng đối tượng. Việc phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương được tăng cường nhằm huy động, lồng ghép hiệu quả các nguồn lực đầu tư. Đồng thời, công tác quản lý, vận hành, bảo trì công trình và thiết bị sau đầu tư được quan tâm thực hiện, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng và bảo đảm tính bền vững của các công trình.
Ảnh: Đầu tư trang thiết bị dạy học phục vụ đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và chuyển đổi số trong giáo dục tại trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Hộ Đáp, xã Sơn Hải
Bên cạnh những kết quả đạt được, nhu cầu đầu tư cho giáo dục vùng đồng bào DTTS và miền núi vẫn còn lớn. Một số cơ sở giáo dục vẫn cần tiếp tục được đầu tư đồng bộ về phòng học bộ môn, công trình phụ trợ và trang thiết bị dạy học hiện đại để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
Trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh Bắc Ninh tiếp tục xác định giáo dục là lĩnh vực ưu tiên trong thực hiện Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Việc tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các trường PTDTNT, PTDTBT và trường phổ thông có học sinh bán trú sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền tảng phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS và miền núi trong thời gian tới.
