Những ngày này, trở lại xã An Lạc – địa phương miền núi còn nhiều khó khăn của tỉnh Bắc Ninh – dễ dàng cảm nhận diện mạo nông thôn nơi đây đang từng bước đổi thay. Những tuyến đường bê tông nối dài đến các thôn bản, công trình nước sinh hoạt được đầu tư đồng bộ, trường học khang trang, nhà văn hóa ngày càng hoàn thiện… không chỉ tạo thuận lợi cho đời sống sinh hoạt của người dân mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế, từng bước hiện thực hóa mục tiêu giảm nghèo bền vững ở địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Ảnh: Công trình cứng hóa đường từ QL31 vào khu du lịch sinh thái Khe Rỗ, xã An Lạc
An Lạc là đặc biệt khó khăn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cách trung tâm tỉnh khoảng 90 km. Địa hình chia cắt phức tạp, nhiều sông suối, giao thông đi lại khó khăn từng là “điểm nghẽn” lớn trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Toàn xã có 16 thôn với hơn 8.300 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 82%. Trước đây, nhiều tuyến đường xuống cấp, việc đi lại của người dân, nhất là vào mùa mưa, gặp nhiều trở ngại; hệ thống hạ tầng dân sinh thiếu đồng bộ khiến đời sống Nhân dân còn nhiều khó khăn.
Từ thực tiễn đó, cùng với sự quan tâm của Trung ương, của tỉnh và các cấp, ngành, xã An Lạc đã tập trung triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025, trong đó ưu tiên nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụ dân sinh, xã hội và phát triển sản xuất. Ảnh: Dự án cải tạo, nâng cấp đường đến trung tâm xã An Lạc
Trong giai đoạn 2021-2025, xã An Lạc được bố trí hơn 150,9 tỷ đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Riêng Dự án 4 về đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu có tổng nguồn vốn hơn 89,3 tỷ đồng. Từ nguồn lực này, nhiều công trình giao thông, giáo dục, nước sinh hoạt, nhà văn hóa và các công trình phục vụ cộng đồng được đầu tư xây dựng, nâng cấp, góp phần từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng trên địa bàn.
Với phương châm “hạ tầng đi trước mở đường phát triển”, địa phương đã tập trung đầu tư các công trình giao thông phục vụ trực tiếp nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa và phát triển sản xuất của người dân. Trong giai đoạn 2021-2025, xã đã sửa chữa, nâng cấp và làm mới hơn 20 công trình giao thông với tổng chiều dài trên 30 km; đồng thời xây dựng 4 công trình ngầm dân sinh, từng bước hoàn thiện hệ thống giao thông trên địa bàn. Nhiều tuyến đường quan trọng được đầu tư nâng cấp như tuyến đường trung tâm xã An Lạc, tuyến Quốc lộ 31 đi Khe Rỗ, đường bê tông thôn Tân Chung đi xã Sơn Động, đường bê tông thôn Thia Tu Nim… Đến nay, tỷ lệ cứng hóa đường trục xã đạt hơn 80%, đường thôn đạt trên 52%. Các công trình sau đầu tư đã phát huy hiệu quả rõ nét, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, vận chuyển hàng hóa, nông sản; giảm thời gian và chi phí sản xuất, thúc đẩy giao thương và phát triển kinh tế hộ gia đình.
Ảnh: Công trình Ngầm dân sinh Nà Đình, thôn Nà Trắng, xã An Lạc
Đối với địa phương miền núi như An Lạc, giao thông thuận lợi không chỉ giúp kết nối các khu dân cư với trung tâm mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho người dân. Khi đường được mở rộng, hàng hóa lưu thông dễ dàng hơn, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư phát triển chăn nuôi, kinh tế vườn rừng, từng bước nâng cao thu nhập.
Cùng với đầu tư giao thông, lĩnh vực giáo dục cũng được địa phương đặc biệt quan tâm. Trong giai đoạn 2021-2025, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS An Lạc được đầu tư xây mới với cơ sở vật chất khang trang, đồng bộ. Hệ thống phòng học, sân trường cùng các hạng mục phụ trợ được đầu tư bài bản đã tạo môi trường học tập tốt hơn cho học sinh vùng cao. Ngôi trường mới không chỉ đáp ứng nhu cầu dạy và học mà còn trở thành điểm nhấn trong diện mạo nông thôn miền núi của địa phương. Nếu như trước đây, điều kiện học tập của học sinh còn nhiều thiếu thốn thì nay cơ sở vật chất được cải thiện đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, tạo động lực để học sinh yên tâm học tập và rèn luyện.
Ảnh: Công trình Trường phổ thông dân tộc bán trú THCS An Lạc
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đầu tư cho giáo dục không chỉ là đầu tư cho trước mắt mà còn là giải pháp lâu dài nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực và tạo nền tảng giảm nghèo bền vững. Từ những lớp học mới khang trang hôm nay sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội để học sinh vùng cao tiếp cận tri thức, từng bước thay đổi tương lai của chính mình và quê hương.
Bên cạnh giao thông và giáo dục, các công trình nước sinh hoạt tập trung được đầu tư đưa vào sử dụng đã cung cấp nước ổn định cho khoảng 648 hộ dân Nguồn nước hợp vệ sinh không chỉ giúp cải thiện điều kiện sinh hoạt mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Cùng với đó, xã cũng xây mới và nâng cấp 6 nhà văn hóa thôn cùng nhiều công trình phụ trợ, từng bước đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng, tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ và hội họp của Nhân dân.
Ảnh: Công trình Nhà Văn hóa thôn Nà Ó
Những công trình dân sinh được đầu tư không chỉ góp phần nâng cao đời sống vật chất mà còn tạo chuyển biến tích cực về đời sống tinh thần ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Người dân có điều kiện tiếp cận tốt hơn với giáo dục, y tế, văn hóa và các dịch vụ xã hội; khối đại đoàn kết cộng đồng tiếp tục được củng cố; bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc được giữ gìn và phát huy.
Điều đáng ghi nhận là trong quá trình triển khai thực hiện chương trình, xã An Lạc luôn chú trọng phát huy vai trò chủ thể của người dân. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trực tiếp tham gia thông qua việc hiến đất, đóng góp ngày công, phối hợp giải phóng mặt bằng và giám sát thi công các công trình. Bên cạnh đó, địa phương ưu tiên lựa chọn những công trình thực sự cấp thiết, tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh; thực hiện công khai, minh bạch trong quản lý và sử dụng nguồn vốn; phát huy vai trò giám sát của cộng đồng nhằm bảo đảm chất lượng công trình, tránh thất thoát, lãng phí.
Ảnh: Xã An Lạc, tỉnh Bắc Ninh
Nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, đời sống người dân từng bước được cải thiện rõ rệt. Hiện nay, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm bình quân hàng năm trên 4%, đến cuối 2025 còn 10,45%; thu nhập bình quân đầu người ngày càng tăng lên. Những kết quả đạt được không chỉ phản ánh hiệu quả từ nguồn vốn đầu tư của chương trình mà còn cho thấy sự đổi thay tích cực trong đời sống người dân vùng cao An Lạc.
Có thể khẳng định, đầu tư hạ tầng thiết yếu đang trở thành “chìa khóa” quan trọng giúp An Lạc tháo gỡ những khó khăn trong phát triển, tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân và từng bước thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững. Những con đường mới, ngôi trường mới và các công trình dân sinh hôm nay không chỉ làm thay đổi diện mạo nông thôn miền núi mà còn mở ra niềm tin, kỳ vọng về một tương lai phát triển bền vững cho đồng bào các dân tộc nơi đây.
