Từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, công tác xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn Bắc Ninh (bao gồm cả Bắc Giang, Bắc Ninh trước khi sáp nhập) luôn được coi là nhiệm vụ trọng tâm trong chính sách an sinh xã hội. Với sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp ủy, chính quyền và sự đồng lòng của nhân dân đã đạt nhiều thành tựu nổi bật mang ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, miền núi, nâng cao đời sống nhân dân, giảm nghèo bền vững.
Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn tặng quà chúc mừng tân gia cho hộ gia đình được hỗ trợ (Ảnh tư liệu)
Các chính sách qua từng giai đoạn
Ngay từ những năm đầu sau hòa bình, nhiều chính sách, chương trình, phong trào được triển khai, điển hình như “Nhà tình nghĩa” triển khai thực hiện để tri ân gia đình thương binh, liệt sĩ. Tiếp đó, hàng loạt chính sách của Chính phủ như Quyết định 134/2004/QĐ-TTg hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo; Quyết định 167/2008/QĐ-TTg hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở; Quyết định 22/2013/QĐ-TTg hỗ trợ người có công; Quyết định 33/2015/QĐ-TTg hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo theo chuẩn mới… đã được triển khai mạnh mẽ. Giai đoạn 2010 đến nay, nhiệm vụ xóa nhà tạm, nhà dột nát được lồng ghép với các Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã huy động nguồn lực lớn từ Nhà nước, xã hội, sự chung tay vào cuộc của cả hệ thống chính trị góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, miền núi tỉnh Bắc Ninh – Bắc Giang.
Việc hỗ trợ nhà ở đã góp phần thay đổi trong việc cải thiện điều kiện sống, nâng cao chất lượng sinh hoạt cho các đối tượng người có công, hộ nghèo, cận nghèo, hộ chính sách, hộ dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm đối tượng khó khăn khác. Đây không chỉ là giải pháp về chỗ ở, mà còn có ý nghĩa sâu sắc về nhân văn, chính trị - xã hội, tạo niềm tin vững chắc của nhân dân vào đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời thể hiện sự kiên trì, quyết tâm chính trị cao và cách làm linh hoạt, sáng tạo của các cấp chính quyền địa phương trong thực hiện mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.
Theo Quyết định số 167/2008/QĐ-TTg & 67/2010/QĐ-TTg tỉnh Bắc Ninh hỗ trợ 1.934 hộ (63,678 triệu đồng); tỉnh Bắc Giang hỗ trợ 8.287 hộ (414,35 triệu đồng). Chương trình 134: tỉnh Bắc Giang hỗ trợ 3.659 hộ nghèo dân tộc thiểu số (73,18 triệu đồng). Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg: tỉnh Bắc Giang hỗ trợ 2.089 hộ người có công (67,773 triệu đồng). Quyết định số 33/2015/QĐ-TTg: tỉnh Bắc Giang hỗ trợ 2.122 căn nhà (60,476 triệu đồng). Công điện 102/CĐ-TTg (2024): tỉnh Bắc Ninh hỗ trợ 220 căn nhà (20,65 triệu đồng); tỉnh Bắc Giang hỗ trợ 221 căn nhà (9,78 triệu đồng). Đề án hỗ trợ huyện nghèo Sơn Động (2021–2025): 210 căn nhà (4,86 triệu đồng). Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS&MN (2022–2025): 739 căn nhà (32,516 triệu đồng).
Các đại biểu tham gia ủng hộ Chương trình tại hội nghị sơ kết Chương trình vận động, hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát năm 2024; triển khai Kế hoạch thực hiện và phát động năm 2025 (Ánh tư liệu)
Phong trào “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát” giai đoạn 2024–2025 đạt nhiều kết quả nổi bật
Từ năm 2024- 2025, tỉnh Bắc Giang phê duyệt, hoàn thành xây mới, sửa chữa và bàn giao 2.296 căn nhà cho các hộ dân thụ hưởng chính sách với tổng kinh phí hỗ trợ (từ ngân sách nhà nước, các loại quỹ ở các cấp, doanh nghiệp, nhà hảo tâm,...) là trên 158.180 triệu đồng. Ngoài ra, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) các địa phương đã hỗ trợ xây mới, sửa chữa gần 472 căn nhà “Đại đoàn kết”, (năm 2024: 205 căn nhà, 2025: 267căn nhà) nhà Đồng đội, nhà nghĩa tình, nhà đoàn kết Quân - Dân, nhà “Mái ấm tình thương”, nhà “Mái ấm Công đoàn”... Tiêu biểu như Công an tỉnh Bắc Giang xây dựng 39 căn nhà, với tổng kinh phí 7.800 triệu đồng, trong đó Công an tỉnh hỗ trợ trực tiếp 3.600 triệu đồng; các lực lượng trên địa bàn tỉnh tham góp hơn 5.000 ngày công (vượt 48% so với đăng ký). Vận động cán bộ chiến sỹ ủng hộ 4.000 triệu đồng về Bộ Công an thực hiện chương trình xoá nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn các tỉnh Tây Bắc và Tây Nguyên. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh hỗ trợ 15 nhà Đồng đội, nhà đoàn kết Quân - Dân; huy động gần 3 nghìn lượt cán bộ, chiến sỹ dân quân của lực lượng vũ trang tỉnh tham gia cùng cấp ủy, chính quyền địa phương giúp 317 gia đình tháo dỡ nhà cũ, vận chuyển vật liệu, đào móng…Hội Cựu chiến binh tỉnh vận động, hỗ trợ xóa được 100 nhà tạm, dột nát cho hội viên; Hội Phụ nữ các cấp triển khai hỗ trợ xây mới 49 nhà “Mái ấm tình thương”; Liên đoàn Lao động tỉnh triển khai, xét hỗ trợ cho 58 đoàn viên nghèo, có hoàn cảnh khó khăn xây mới, sửa chữa nhà ở từ Quỹ “Mái ấm Công đoàn tỉnh Bắc Giang” với tổng số tiền trên 2.000 triệu đồng. Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin tỉnh Bắc Giang trích 100 triệu đồng từ Quỹ nạn nhân chất độc da cam/dioxin tỉnh hỗ trợ cho 08 gia đình xây mới, cải tạo nhà ở. MTTQ các huyện hỗ trợ xây dựng trên 200 nhà Đại Đoàn kết với tổng kinh phí hỗ trợ trên 10 tỷ đồng từ nguồn Quỹ “Vì người nghèo” các cấp.
Cán bộ, chiến sỹ dân quân của lực lượng vũ trang tham gia cùng cấp ủy, chính quyền địa phương giúp gia đình tháo dỡ nhà cũ, vận chuyển vật liệu…
Theo thống kê, năm 2025 tỉnh Bắc Ninh đã hoàn thành chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát sớm nhất cả nước với 220 căn nhà được bàn giao và đưa vào sử dụng với tổng kinh phí 24.630 triệu đồng. Ủy ban MTTQ tỉnh đã vận động được 23.240 triệu đồng (thông qua Quỹ An sinh xã hội: 20.300 triệu đồng, quỹ Vì người nghèo tỉnh là 2.940 triệu đồng). Tổng kinh phí hỗ trợ từ nguồn vận động là 20.650 triệu đồng. Thực hiện hoàn thành việc hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn tỉnh không cần sử dụng nguồn ngân sách, nguồn tiết kiệm 5% chi thường xuyên và nguồn điều tiết của trung ương. Bên cạnh đó, tỉnh Bắc Ninh đã hỗ trợ 89 tỷ đồng cho các tỉnh để hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát, trong đó: Tỉnh Bắc Kạn: 69 tỷ đồng, tỉnh Điện Biên 10 tỷ đồng và tỉnh Đắk Nông 10 tỷ đồng…
Để đạt được kết quả trên, là nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp, các ngành cần thể hiện sự quyết tâm, sáng tạo và linh hoạt, thường xuyên nêu cao trách nhiệm người đứng đầu. Quan tâm, hỗ trợ, giúp đỡ kịp thời, tạo điều kiện cho các hộ nghèo có cơ hội cải thiện cuộc sống, vươn lên thoát nghèo. Đảm bảo phối hợp đồng bộ, thống nhất giữa các cấp chính quyền và các tổ chức chính trị trong việc rà soát, bình xét, lập danh sách hộ nghèo, khó khăn về nhà ở; phát huy vai trò kiểm tra, giám sát việc triển khai xây dựng nhà của cấp ủy, chính quyền, MTTQ và các tổ chức thành viên. Đa dạng các hình thức vận động, ủng hộ; phát huy tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, lá lành đùm lá rách trong cộng đồng dân cư. Thường xuyên tuyên truyền sâu rộng về mục đích, ý nghĩa nhân văn, chủ trương của Đảng, Nhà nước, chủ động phát huy nội lực, huy động sức mạnh tổng hợp trong nhân dân, tạo thành phong trào thi đua sâu rộng, sôi nổi trong các tầng lớp nhân dân về thực hiện chính sách an sinh xã hội và xóa nhà tạm, dột nát cho nhân dân.
Có thể thấy, hành trình gần 80 năm thực hiện công tác xóa nhà tạm, nhà dột nát tại tỉnh Bắc Ninh là minh chứng sinh động cho sự quan tâm sâu sắc, nhất quán của Đảng và Nhà nước đối với đời sống nhân dân. Nhờ các chính sách kịp thời và nguồn lực huy động hiệu quả, hàng vạn hộ nghèo, cận nghèo, gia đình chính sách, người có công và đồng bào dân tộc thiểu số đã được hỗ trợ xây dựng những căn nhà kiên cố, an toàn, tạo nền tảng vững chắc để ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế và thoát nghèo bền vững. Đây không chỉ là chính sách an sinh, mà còn là biểu hiện rõ nét của tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”, góp phần lan tỏa truyền thống đoàn kết, tương thân tương ái trong cộng đồng. Trong giai đoạn tới, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát tiếp tục được kỳ vọng sẽ trở thành động lực quan trọng, hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, công bằng, để mọi gia đình đều có cơ hội an cư trong những ngôi nhà an toàn, hạnh phúc.
