“Dù ai buôn bán đâu đâu
Hễ trông thấy tháp chùa Dâu thì về
Dù ai buôn bán trăm nghề
Tháng Tư ngày Tám nhớ về hội Dâu”
Cứ đến tháng 4 Âm lịch, chùa Dâu (phường Trí Quả, tỉnh Bắc Ninh) lại tổ chức Lễ hội vùng Dâu. Vùng Dâu (còn được gọi là vùng Luy Lâu) là vùng đất cổ nổi tiếng là trung tâm Phật giáo cổ xưa nhất Việt Nam và là cái nôi của tín ngưỡng thờ Tứ Pháp (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện).
Chùa Dâu – Ngôi chùa cổ nhất Việt Nam
Lễ hội vùng Dâu diễn ra trong ba ngày từ ngày mồng 6, 7 và 8 tháng Tư âm lịch với không gian mở rộng gồm 5 ngôi chùa lớn thờ Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện và chùa Tổ (thờ Man Nương, mẹ của Tứ Pháp) trong đó tập trung phục dựng nghi lễ rước Phật Tứ Pháp gắn liền với tín ngưỡng của người Bắc Ninh - Kinh Bắc xưa. Trung tâm của lễ hội là chùa Dâu (Pháp Vân tự), công trình di tích lịch sử văn hóa tín ngưỡng tôn giáo đánh dấu sự khởi nguồn của Phật giáo Việt Nam. Năm nay, lễ hội diễn ra từ ngày 22 đến 25/5 (tức từ ngày 6 đến 9/4 Âm lịch), gồm hai phần lễ và phần hội với nhiều hoạt động văn hóa, tâm linh đặc sắc. Các nghi lễ truyền thống được tổ chức trang nghiêm như: Rước xiêm y từ đình làng về chùa, lễ hạ tòa, phong mũ áo Phật, lễ dâng hương, lễ hồi cung Tứ Pháp… Mỗi nghi thức đều mang đậm dấu ấn văn hóa dân gian và tinh thần "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.
Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Thái đánh trống khai hội chùa Dâu năm 2026
Chùa Dâu được khởi dựng từ thế kỷ II, khi Phật giáo du nhập vào nước ta kết hợp với tín ngưỡng bản địa của người Việt (thờ các lực lượng tự nhiên: Mưa - Gió - Sấm - Chớp) đã tạo nên một tôn giáo tín ngưỡng mang bản sắc dân tộc. Theo đó, vào ngày chính hội, các làng thuộc tổng Dâu tổ chức rước tượng Phật Tứ Pháp từ các chùa làng về “công đồng” tại chùa Dâu.
Màn trống khai hội chùa Dâu năm 2026
Việc thờ Tứ Pháp thể hiện tín ngưỡng cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Bốn pho tượng Phật Tứ Pháp được an vị tại bốn ngôi chùa gồm: Chùa Dâu, chùa Đậu, chùa Tướng và chùa Giàn. Lễ hội truyền thống vùng Dâu thể hiện tinh thần đoàn kết cộng đồng sâu sắc và bền chặt, là lễ hội do 12 làng thuộc 3 xã tổ chức, nay thuộc 2 phường Trí Quả và Song Liễu.
Năm 2013, chùa Dâu được công nhận Di tích quốc gia đặc biệt. Năm 2017, bộ tượng Phật Tứ pháp vùng Dâu (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện) được công nhận Bảo vật quốc gia. Tượng Phật bằng gỗ Mẫu Man Nương được công nhận bảot vật Quốc gia năm 2026. Chùa Dâu hiện đang bảo lưu 107 ván mộc bản được khắc vào thời Lê Trung Hưng và Tây Sơn kéo dài đến thời Nguyễn (từ năm 1752 đến năm 1859) được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2024.
