Tuyên truyền phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong trường học là việc làm cần thiết, có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển đối với thế hệ tương lai của đất nước. Trường học không chỉ là nơi trang bị tri thức mà còn là môi trường quan trọng hình thành nhân cách, lối sống, ý thức chấp hành pháp luật cho thế hệ trẻ, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nơi những hủ tục lạc hậu, trình độ dân trí, nhận thức vẫn còn hạn chế.
Tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản, chất lượng dân số, quyền được học tập và phát triển toàn diện của trẻ em. Việc kết hôn sớm khiến nhiều em phải bỏ dở con đường học tập, hạn chế cơ hội nghề nghiệp, khó thoát khỏi đói nghèo. Hôn nhân cận huyết thống còn làm gia tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh, bệnh di truyền, để lại những hậu quả lâu dài cho gia đình và cộng đồng. Chính vì vậy, việc tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường là giải pháp tối ưu.
Nội dung tuyên truyền phù hợp với từng cấp học, lứa tuổi của các em học sinh
Để tiếp tục đẩy mạnh công tác phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, năm 2025, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã tổ chức 04 hội nghị nói chuyện chuyên đề tại 04 trường học trên địa bàn, gồm: Trường THCS An Châu, xã Sơn Động; Trường THCS Kiên Lao, xã Kiên Lao; Trường THPT Lương Thế Vinh, xã Tân Sơn; Trường Phong Minh, xã Biên Sơn. Các hội nghị được tổ chức với hình thức sinh động, nội dung phù hợp với từng cấp học, thu hút sự tham gia đông đảo của cán bộ quản lý, thầy cô giáo và học sinh.
Việc tổ chức các hội nghị tuyên truyền trong trường học là hết sức cần thiết, bởi học sinh đang trong độ tuổi vị thành niên, giai đoạn dễ bị tác động bởi tập quán, quan niệm truyền thống của gia đình và cộng đồng. Thông qua các buổi nói chuyện chuyên đề, học sinh được trang bị kiến thức pháp luật về hôn nhân và gia đình, hiểu rõ quy định về độ tuổi kết hôn, đồng thời tiếp cận các kiến thức khoa học về sức khỏe sinh sản, tâm lý lứa tuổi và những hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Từ đó, các em từng bước hình thành nhận thức đúng đắn, biết tự bảo vệ mình và chủ động nói không với những hủ tục lạc hậu.
Báo cáo viên giải đáp các câu hỏi của các em
Tham gia Hội nghị tuyên truyền không chỉ có các em học sinh mà còn có đội ngũ các thầy cô giáo trong trường. Sau hội nghị, các thầy cô giáo được trang bị thêm kiến thức pháp luật, dẫn chứng cụ thể, phương pháp truyền đạt phù hợp để lồng ghép hiệu quả nội dung phòng, chống tảo hôn vào giảng dạy, sinh hoạt lớp và hoạt động ngoại khóa. Thầy cô tự tin hơn khi trao đổi với học sinh về những vấn đề nhạy cảm liên quan đến hôn nhân, sức khỏe sinh sản, đồng thời có cơ sở để kịp thời định hướng, hỗ trợ các em có nguy cơ bỏ học hoặc kết hôn sớm.
Hiệu quả tuyên truyền còn thể hiện rõ qua sự chuyển biến trong nhận thức và thái độ của học sinh. Tại các buổi nói chuyện, nhiều em mạnh dạn đặt câu hỏi, bày tỏ suy nghĩ, quan điểm cá nhân. Một học sinh Trường THCS Kiên Lao, xã Kiên Lao chia sẻ rằng em hiểu rõ hơn vì sao pháp luật quy định độ tuổi kết hôn và nhận thức được việc học tập, rèn luyện để có tương lai tốt đẹp quan trọng hơn việc kết hôn sớm. Tại Trường Phong Minh, xã Biên Sơn, nhiều học sinh cho biết các câu chuyện thực tế, ví dụ gần gũi được báo cáo viên chia sẻ đã giúp các em dễ hiểu, dễ nhớ và có ấn tượng sâu sắc, từ đó sẵn sàng tuyên truyền lại cho bạn bè và người thân trong gia đình.
Qua thực tiễn triển khai, công tác tuyên truyền phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong trường học đã mang lại hiệu quả tích cực, thể hiện rõ ở sự chuyển biến về nhận thức và thái độ của thầy cô giáo và học sinh. Học sinh chủ động hơn trong việc tìm hiểu quy định pháp luật, mạnh dạn trao đổi, chia sẻ quan điểm, biết tự định hướng tương lai và nói không với tảo hôn. Đội ngũ giáo viên từng bước nâng cao vai trò định hướng, tư vấn, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các nguy cơ phát sinh ngay từ trong nhà trường. Bên cạnh hình thức tuyên truyền trực tiếp, việc đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền phù hợp với lứa tuổi học sinh đã góp phần nâng cao hiệu quả tiếp nhận thông tin, tạo sự lan tỏa rộng rãi và bền vững. Nội dung tuyên truyền ngày càng gần gũi, dễ hiểu, giúp học sinh không chỉ “nghe” mà còn “hiểu” và “hành động”.
Trong thời gian tới, cần tiếp tục duy trì và mở rộng công tác tuyên truyền phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong môi trường học đường, gắn với đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức truyền thông. Cần tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các cơ quan, đoàn thể ở địa phương; đẩy mạnh lồng ghép nội dung tuyên truyền vào các giờ học chính khóa, sinh hoạt lớp, hoạt động ngoại khóa và các phong trào thi đua của học sinh. Đồng thời, chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội, truyền thông trực quan để thông tin đến học sinh một cách sinh động, dễ tiếp cận.
Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ góp phần nâng cao nhận thức, từng bước thay đổi hành vi, qua đó đẩy lùi tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống một cách bền vững, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và tiến bộ.
